“In de spiegel, mag het ook ‘niet leuk’ zijn?”
Trigger warning : over depressie.
Dit word een pittig blog verhaal voor mij. Ik zit hier achter de laptop gewoon even moed te verzamelen. Ik vind het best ‘een dingetje’ om te vertellen hoe het met me gaat. Ik zoek naar duidelijkheid in het zachte censuur van de liefde.. Ben of ken je iemand met een depressie? Klik dan zeker op de geel gekleurde links in dit verhaal.
Om maar gelijk met de deur in huis te vallen. Terugkijkend zie ik eerst de diepe burn-out gevolgd door twee maal een depressie, waarvan ik nu aan het ‘opkrabbelen’ ben. Deze afgelopen jaren onder ogen komen maakt me verdrietig. Rouw om verlies van gezondheid en om nog zoveel meer.. Ik kijk het vandaag aan want:
“Mag het ook gewoon ‘niet leuk’ zijn?”
Niet weg kijken. Dat is ongelooflijk moeilijk! Niet alleen voor degene die er zelf doorheen moet maar ook voor de directe naaste. Te zien dat je geliefde bij leven, door de dood moet gaan.. Want dat is wat een depressie doet. Er zijn natuurlijk allerlei gradaties en de beleving van mentaal ziek zijn is voor iedereen anders. Ik wil hier al schrijvend naar handvatten zoeken. Ik hoop praktische tips te geven, voor de naaste van iemand met een depressie.
De koe bij de horens vattend; in wezen sta je machteloos. Als je een geliefde langzaam maar zeker in een diep donker dal ziet wegglijden. Dan ontstaat er hoogstwaarschijnlijk weerstand tegen die ongrijpbare somberheid. Het is namelijk enorm beangstigend! Je geliefde glipt tussen je vingers door, de sluier van somberheid laat zich niet verbreken.
Waarschijnlijk wil je met alles wat je hebt strijden om te helpen, op te beuren. Op de lange duur is dat natuurlijk niet vol te houden. Een mens is niet geschapen om twee personen van levenskracht te voorzien! Maar dat hoeft ook niet.. ‘en wij weten niet, wat wij moeten doen, maar op U zijn onze ogen gericht.’ (2 Kronieken 20.12b)
“Er is een overvloed aan liefde en kracht te krijgen bij de Vorst van het leven, Christus. Laten wij in al ons gebrek steeds naar deze Bron gaan om onze dorstige zielen te laven in de woestijn van dit leven.”
Beauty in the Broken
“De HEERE is een veilige vesting voor de verdrukte, een veilige vesting in tijden van benauwdheid. Wie Uw Naam kennen, zullen op U vertrouwen,
omdat U, HEERE, niet hebt verlaten wie U zoeken.”
Psalm 9.10-11
Praktische tips. Ik heb beloofd handvatten te bieden in dit schrijven, met name voor de directe naaste van psychisch zieken. Eén ding is uitermate belangrijk; dat er professionele hulp komt en blijft zolang als nodig is! Zowel voor degene met de depressie als voor degene die “de mantelzorger” is. Dit kan én hoeft niet alleen! Als ik eerlijk ben moet ik zeggen, er is geen verkorte route. Opnieuw gezond worden kan alleen als je er dwars doorheen gaat. Dat is de confronterende waarheid. Dat geldt ook voor de naaste van iemand met een depressie. Daarom is het belangrijk dat de professionele hulp er ook voor de partner is. Ik wil nu een poging doen handvatten te bieden in kernwoorden.
AANDACHT, VRAGEN stellen, LUISTEREN & VERWACHTINGEN bijstellen.
Aandacht heb ik hierboven al even aangehaald. Het kan lang verborgen blijven hoe het mentaal met iemand gaat als het geen huisgenoot is. Het is daarom goed regelmatig niet alleen over koetjes en kalfjes te praten maar ook over hoe het werkelijk gaat met je naaste. Regelmatig ‘even inchecken’ zeg maar.
Vragen stellen, de vraag ‘hoe gaat het met je?’ is geen vraag die je terloops kunt stellen. Het is ook geen vraag die je kunt stellen waar kleine oren bij zijn. Tenminste, als je een oprecht antwoord wilt. Vermoed je dat het niet goed gaat met een geliefde? Creëer dan de juiste omstandigheden deze vraag eens te kunnen stellen. Het is belangrijk dat jij volmondig ‘ja’ kunt zeggen op de vraag ‘mag het niet leuk zijn?’ Dit vergroot de kans dat degene die kampt met hardnekkige somberheid een eerlijk antwoord KAN geven.
Luisteren. Oei, zelf vind ik dit een lastige. Ik heb in ieder geval zeker geen aangeboren en geoefend talent (zoals mijn lieve man). Naast gebed is een luisterend oor het mooiste wat je kunt geven!
“Stil zijn als je luistert is al een heel actief geschenk” (M)
“..en zal ongetwijfeld als liefde worden herkend.” (F)
Maarten & Francien – Beauty in the Broken
Maarten geeft hier nog als aanvulling dat het belangrijk is ’te luisteren om te luisteren en niet met als doel iets op te willen lossen.’ Ieder mens wil zich gehoord en gezien voelen, dat zit in ons DNA. Iemand met een depressie heeft dat meer nodig dan ooit tevoren. Hoewel er ook een lange periode kan zijn ‘van zich willen verstoppen of zelfs, niet meer willen leven.’ Lees daar hier meer over.
“We sometimes think we want to disappear, but all we really want is to be found.“
Derek Hough
Doe geen aannames. Met aandacht luisteren betekent dus vooral luisteren met een open houding. Kijken naar wat je geliefde nodig heeft. Dat is per persoon en zelfs per depressie verschillend! Wat voor jezelf werkt als je je ‘down voelt’ is nu even niet belangrijk. Geef beter geen ongevraagd advies. Iemand met een depressie kan dit ervaren als een nieuwe taak die hij/zij vaak niet kan volbrengen. Wat leidt tot het gevoel te falen.
Heerlijk eerlijk! Je mag gewoon eerlijk zijn. Zeg gerust, ‘ik weet niet zo goed wat te zeggen’. Of ‘wat moeilijk dit’. Of ‘wat verdrietig voor je’. Of wees gewoon even stil. Het kan enorm helpen om te vragen ‘wil je er over praten?’ Zo niet, dan is dat ook goed!
Dit is vandaag, terwijl de letters zinnen vormen op mijn digitale papier. Begint George mij indringend aan te kijken. Het is haar tijd om weer naar buiten te gaan. Eenmaal buiten met een vrolijk vooruit springende hond, haal ik diep adem.
Het neerpennen van dit blogverhaal vraagt meer dan gewoonlijk van mij. Het aankijken van ‘niet leuk’ vraagt veel geestelijke kracht. Ondanks mijn pijnlijk gespannen nekspieren, kijk ik naar Boven.
“Voorbij de takken woont mijn hemelse Vader die alles weer laat uitbotten in dit moment. Ach, Zijn zegeningen in de diepte, zó heerlijk, heilig en vol van liefde.
U bent het die mij kent..”
Beauty in the Broken
“Velen zeggen: Wie zal ons het goede doen zien? Verhef over ons het licht van Uw aangezicht, HEERE! U heb mij meer blijdschap in het hart gegeven dan ten tijde dat zij hun koren en hun nieuwe wijn in overvloed hadden.”
Psalmen 4.7-8
Een refrein zingt in mijn hart. ‘God, U bent zó goed voor mij.’ Bij terugkomst thuis vertel ik zelfs, tot tranen geroerd aan onze hond. Hoe dankbaar ik ben dan ik haar van Boven heb mogen ontvangen. En ook dat het heerlijkste is dat de Heere Jezus Zichzelf gaf voor mij. Dat Hij in het diepdonker duister van de afgelopen jaren sprak, ‘Ik ben er bij’. Zo na de wandeling is onze lieve George natuurlijk vooral geïnteresseerd in haar nu gevulde voerbak. Het woord ‘brokjes’ heeft altijd direct haar onverdeelde aandacht. Heerlijk eenvoudig toch zo’n hondenleven!
Terug naar de kernwoorden..
“Aandacht,
Vragen stellen,
Luisteren!
&
Verwachtingen bijstellen.”
Verwachtingen, ze moeten zeker bijgesteld worden. Dat kan pijnlijk zijn. Iemand met een depressie kan soms niet reageren op appjes of eerlijk gezegd op wat dan ook. Hij of zij is vaak 100% moegestreden en heeft zichzelf min of meer verloren. De persoon die je kende ben je kwijt. Stel je verwachtingen bij naar 0%. Hij of zij houdt nog steeds van je maar kan dat nu niet of minder tonen.
Maar wat als je tegen een muur oploopt? Wat als je merkt dat er echt geen ingang is? Dat is natuurlijk moeilijk.. Het is goed te weten dat dit ook écht onderdeel van de depressie kan zijn. Het is goed mogelijk dat de energie ontbreekt om elke vorm van contact te onderhouden. Degene die ziek is, is waarschijnlijk ook bang dat zijn of haar somberheid besmettelijk is. Iemand met een depressie wil koste wat het kost voorkomen dat een ander hetzelfde moet doormaken als hij/zij. Dit kan onbedoeld leiden tot zelfisolatie en eenzaamheid.
Gebedsmuur. Er is een manier om de muur te respecteren en er toch op afstand te zijn voor je naaste. Allereerst, laat elke muur een gebedsmuur worden! Stop er gerust elke dag een briefje in. Je kunt met enige regelmaat een kaartje sturen met een eenvoudig ‘ik denk aan je’ of ‘ik bid voor je’. Vind je het moeilijk (de juiste) woorden te schrijven? Bloemen hebben nog nooit een verkeerd woord gesproken.
Hartverwarmend! In onze kerk zijn er geregeld samenkomsten rond gebed. Gemeenteleden gaan na een meditatieve inleiding in kleinere groepjes uit elkaar en doen dan een kringgebed. Ik herinner me de avond dat mijn zielenmaatje thuis kwam na één van deze gebedsbijeenkomsten. Er was specifiek voor mij gebeden. Dat deed mijn vermoeide hart zo goed!
“Welzalig hij, die zich verstandig draagt bij een ellendig mens;
De HEER zal hem, wanneer hij treurt en klaagt, bevrijden naar zijn wens;
Behoeden, en doen leven, hier op aard’, in vreê en zaligheid;
Nooit van zijn God verlaten, maar bewaard voor ’s vijands boos beleid.”
Psalm 41.1 berijmd
Tot slot nog een woord voor moegestreden zielen. Misschien ben of was je in diep donker. ‘De HEERE zal hem (of haar) ondersteunen op zijn rustbank; als hij ziek is, maakt U heel zijn ziekbed anders.’ (Psalm 41.4). Dat bid ik je toe! Omdat ik zelf weet wat een depressie is durf ik wel één ongevraagd advies te geven. Leg je Bijbel open bij de Psalmen, ik bid dat je de kracht mag krijgen wat te lezen en vrede en heil mag vinden in Christus!
Lees tip: kies één van de in dit blogverhaal geciteerde Psalmen.
Tot blogs!
BLOG 64 – Donderdag 21 maart 2024
